ریزپردازنده
§پیدیاِف
این مقالات رایگان است.
§استفاده
از مطالب این اثر با ذکر منبع آزاد است.
§ایمیل:
rizpardazandeh@gmail.com
§کانال
تلگرام:
rizpardazandeh@
اگزیستانسیالیسمِ فناوری-محور و معنای زندگی در فیلم
«دختردایی گمشده»
آلبر کامو، نویسنده و فیلسوف مشهور
الجزایری-فرانسوی، در مقاله
بلند مشهور خود، «افسانه سیزیف»،
پوچی
و بیمعنایی زندگی و رنج بیپایان آن را با داستان اسطورهای سیزیف توصیف کرده است.
کامو
طغیان انسان را در برابر این وضعیت مترادف با معنای زندگی میداند.
سیزیف
یا سیزیفوس (Sisyphus)، پادشاه حیلهگر
و بنیانگذار دولتشهرِ
اِفیرا (Ephyra)،
یک
اسطوره یونان باستان است که به دلیل فریبدادن خدایان (به
ویژه زئوس) و زنجیرکردن و به اسارتدرآوردنِ خدای مرگ (تاناتوس)
محکوم
به کاری پوچ و بیثمر
و ابدی شده است.
مجازاتی
که خدایان برایش در نظر میگیرند بیمرگی و
بر دوشکشیدن یک تختهسنگ
عظیم
و حمل آن به بالای یک تپه است، اما
همین که سنگ به
بالای تپه
میرسد، به پایین غلتیده و
همه چیز از نو آغاز میشود، و سیزیف ناچار است تا ابد این کار شاق و رنج
بیانتهای بردوشکشیدن تختهسنگ و رساندنش به بالای تپه و رهاشدن و غلتیدهشدنش به
پایین
را تحمل کند.
این مجازات
نمادی است از سرنوشت و جبر، جایی که در آن سیزیف با تلاش بیپایان خود نمادی میشود
از مبارزه انسان با بیمعنایی زندگی و سرنوشت مقدر.
تپه
در مقاله کامو
نماد جهان مدرن ماست و
سیزیف
در
این داستان
نماینده انسان مدرن است که پس از مرگ خدا که نیچه از آن سخن سر داد، در جستوجوی
معنا در یک جهان بیمعناست و
کارهای تکراری سیزیف نماد کارهای تکراری
و رنجهای روزمره ما انسانها. سیزیف میداند که کارش بیفایده است، اما تسلیم
نمیشود.
با ادامه کار، او اراده خود را بر سرنوشت
خود تحمیل میکند.
تلاشهای سیزیف برای رسیدن به بالای تپه نمادی از تلاشهای بیانتهای انسان برای
یافتن هدف و معنا برای زندگی است.
کامو میگوید: «سیزیف خدایان را تحقیر
میکند، نشان میدهد که بردوشکشیدن سنگ را دوست دارد.»
از نظر کامو، سیزیف از پوچی و از بیهودگی کارش آگاه
است و این یک تراژدی است، اما همچنان به تلاش خود ادامه میدهد. این آگاهی بسیار
مهم است، چون به او این امکان را میدهد که بر سرنوشتِ مقدر خود بتواند سلطه پیدا
کند و بر آن طغیان یا شورش کند.
او میداند که سنگ هر بار پایین خواهد افتاد،
ولی بازهم آن را بالا میبرد.
این آگاهی،
مجازات را به طغیان تبدیل میکند. از همین روی، از
نگاه کامو
«ما باید سیزیف را شادمان و خوشبخت تصور
کنیم».
اما در فیلم «دختردایی گمشده» داستان سیزیف به
گونهای واقعگرایانه مدرنیزه شده است، تپه به یک برج
چراغ تبدیل شده است که
در
آن رسیدن به تاج این برج بسیار آسان و راحت است و
با یک اتاقکی که یک جرثقیل آن را بالا یا پایین
میبرد انجام میشود. کار تکراریای نیزکه یک گروه تولید فیلم ـ که نماد جامعه مدرن
در زمان ساختهشدن فیلم است ـ انجام میدهد و به
پوچی
در زندگی روزمره اشاره دارد،
کاری
مشقتبار و پرزحمت، همچون کار سیزیف،
نیست.
در لحظات غروبِ آفتاب، هنرپیشه فیلم، علی، باید طوری بازی کند که گرفتگی غروب در
چشمانش نیفتد. اما استفاده از تجهیزات فیلمبرداری حرفهای سنگین و دستوپاگیر 35
میلیمتری که به هماهنگسازی
دشوار
و ناممکن عوامل تولید فیلم در لحظات زودگذر غروب توسط یک کارگردان نیاز دارد سبب
میشود که گروه روزهای متمادی برداشت این سکانس را بدون موفقیت تکرار کنند،
که
در عمل نوعی نیهیلیسم اجتماعی را به نمایش در میآورند.
برای کارگردانِ عباپوشِ گروهِ تولیدِ فیلم این تکرارِ
ملالآور اهمیتی ندارد، اما حجاب دختران یا چادر به عنوان حجاب برتر بسیار
بااهمیتتر است.
هنگامی که علی برای نجاتدادن دختردایی که اسیر
غولهای دریاست و نشاندادن حقیقت، با فناوری هندیکم به سوی دریا میرود رهبر
عباپوش گروهِ تولیدِ فیلم در برابرش میایستد، تا انحصار رسانه فیلم ــ که
پنهانسازی حقیقت با آن ممکن است ــ از دستانش خارج نشود. اما فناوری هندیکم و
دوربینهای فیلمبرداریِ همراه که دستوپاگیری و سنگینی و پرهزینهبودن دوربینهای
فیلمبرداری 35میلیمتریِ حرفهای را ندارند میتوانند انحصار رسانه فیلم را از دست
سرمایهداران و دولتها خارج کنند و این رسانه را
در
مسیر آشکارسازی حقیقت و کاستن از رنجها سوسیالیزه و دموکراتیزه کنند. رنجزدایی و
نمایاندن حقیقت با فناوری مهمترین هدف
انسانها از حدود 10هزارسال پیش تا امروز در زندگی
بوده است،
از همین روی، انسانها آنقدر فناوریها را تکامل میدهند و آنها را همچون
هندیکمها سوسیالیزه و دموکراتیزه میکنند تا سرانجام رنجها را به صفر برسانند و
نابرابریها را از میان ببرند و حقیقت را بنمایانند.
فهرست
●
وحیده و یک داستان
شاعرانه
اَبسوردِ قشنگ /3
● فیلم «دختردایی
گمشده»،
اَبسوردیسم، و مقالهِ «افسانه سیزیف»/4
● مقاله «افسانه سیزیف» اثر آلبر کامو:
مانیفست
اَبسوردیسم /5
●
مسئله مرگ در فیلم
«دختردایی
گمشده»
و آثار آلبر کامو /10
●
از نیهیلیسم تا
اگزیستانسیالیسم و اَبسوردیسم (از نیچه تا سارتر و کامو): بحران معنای زندگی در
دوران مدرنیته و پاسخهای
اگزیستانسیالیسم و اَبسوردیسم /17
● قاتل خداوند /18
● نقش اعداد هندی در نگرش
سکولاریستی انسان مدرن و مرگ خداوند /19
● نیهیلیسم ـ
مرگ
خدای ـ نیچه فرصتی برای
«آزادی بزرگ»/20
●
اگزیستانسیالیسمِ سارتر /22
●
نمونههایی عینی
از
سبک زندگی اَبسوردیسم
(بر اساس فلسفه آلبر کامو)/28
● ویژگیهای سبک زندگی ابسوردیستی /33